เทคโนโลยีชีวภาพเพื่อการพัฒนาที่ดิน

คู่มือจุลินทรีย์เพื่อการพัฒนาที่ดินสำหรับเกษตรกรอำเภอลำลูกกา

สำนักงานเกษตรอำเภอลำลูกกา มุ่งเน้นการใช้จุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพเพื่อปรับปรุงบำรุงดินและควบคุมศัตรูพืช โดยมีรายละเอียดวิธีการผลิตและอัตราการใช้ผลิตภัณฑ์ พด. ต่างๆ ดังนี้:

1. การผลิตปุ๋ยอินทรีย์และการเพิ่มธาตุอาหารพืช

  • สารเร่งซุปเปอร์ พด.1 (ผลิตปุ๋ยหมัก):
    • ส่วนผสม: เศษพืชแห้ง 1,000 กก. + มูลสัตว์ 200 กก. + ปุ๋ยยูเรีย 2 กก. (หรือน้ำหมักปลา 9 ลิตร) + สารเร่ง พด.1 (1 ซอง)
    • วิธีการ: กองเป็นชั้นๆ สูงประมาณ 1.5 เมตร รดน้ำให้ความชื้น 50-60% พลิกกลับกองทุก 7-10 วัน
    • อัตราใช้: ข้าวและพืชไร่ 2 ตัน/ไร่, พืชผัก 4 ตัน/ไร่, ไม้ผล 20-50 กก./หลุม
  • สารเร่งซุปเปอร์ พด.2 (ผลิตน้ำหมักชีวภาพ):
    • ส่วนผสม: ผัก/ผลไม้ 40 กก. + กากน้ำตาล 10 กก. + น้ำ 10 ลิตร + สารเร่ง พด.2 (1 ซอง)
    • ประโยชน์: ให้ฮอร์โมนพืช (ออกซิน, จิบเบอเรลลิน, ไซโตไคนิน) และกรดอินทรีย์
    • อัตราใช้: เจือจาง 1 ส่วนต่อน้ำ 500-1,000 ส่วน ฉีดพ่นทุก 10 วัน
  • ปุ๋ยชีวภาพ พด.12:
    • จุดเด่น: ประกอบด้วยจุลินทรีย์ 4 กลุ่ม (ตรึงไนโตรเจน, ละลายฟอสเฟต, เพิ่มโพแทสเซียม และสร้างฮอร์โมนพืช)
    • ประสิทธิภาพ: ช่วยลดการใช้ปุ๋ยเคมีลงได้ 25-30% และเพิ่มผลผลิต 10-15%
  • พด.15 แบคทีเรียสังเคราะห์แสง:
    • การขยายเชื้อ: ใช้ไข่ไก่ 1 ฟอง ตีให้เข้ากัน ผสมน้ำสะอาด 1.3 ลิตร และหัวเชื้อ พด.15 5 ช้อนโต๊ะ ตั้งทิ้งไว้ในที่แดดส่องนาน 7-14 วันจนมีสีแดง
    • ประโยชน์: ช่วยเพิ่มความยาวราก 59% และลดการใช้ปุ๋ยไนโตรเจนได้ถึง 50%

2. การป้องกันกำจัดศัตรูพืชและโรคพืชด้วยชีววิธี

  • สารเร่งซุปเปอร์ พด.3 (ควบคุมโรครากและโคนเน่า):
    • จุลินทรีย์: เชื้อราไตรโคเดอร์มา และแบคทีเรียบาซิลลัส
    • วิธีใช้: ขยายเชื้อในปุ๋ยหมัก (พด.3 1 ซอง + ปุ๋ยหมัก 100 กก. + รำข้าว 1 กก.) บ่มไว้ 7 วันจนเห็นเส้นใยสีขาว/สปอร์สีเขียว
  • สารเร่งซุปเปอร์ พด.7 (ควบคุมแมลงศัตรูพืช):
    • ส่วนผสม: พืชสมุนไพร (เช่น ยาสูบ, พริก, ขิง, ข่า, ตะไคร้หอม) 30 กก. + กากน้ำตาล 10 กก. + น้ำ 30 ลิตร + สารเร่ง พด.7 (1 ซอง)
    • การใช้: เจือจาง 1:100 ฉีดพ่นทุก 3-5 วันเพื่อควบคุมเพลี้ยและหนอนชนิดต่างๆ
  • พด.14 ไตรโคเดอร์มา: ชนิดเหลวเข้มข้น ใช้ยับยั้งโรคใบจุด โรคเหี่ยว และโรคโคนเน่าคอดิน ฉีดพ่นทุก 10 วัน

3. การจัดการดินเฉพาะสภาพพื้นที่

  • สารเร่งซุปเปอร์ พด.9: เพิ่มความเป็นประโยชน์ของฟอสฟอรัสใน ดินกรดและดินเปรี้ยว โดยการละลายฟอสฟอรัสที่ถูกตรึงไว้ด้วยเหล็กและอะลูมินัม
  • วัสดุปรับปรุงดิน:
    • ปูนมาร์ล: แก้ไขดินเปรี้ยวจัดในเขตภาคกลาง
    • ยิปซัม: แก้ปัญหาดินแน่นทึบในดินเค็มและลดพิษอะลูมินัมในดินกรด
  • หญ้าแฝก: ปลูกเพื่ออนุรักษ์ดินและน้ำ รักษาความชื้น และนำใบมาใช้คลุมดินหรือทำปุ๋ยหมัก

4. การปลูกพืชปุ๋ยสด (พด.11)

ส่งเสริมการปลูกถั่วเพื่อเพิ่มไนโตรเจนและอินทรียวัตถุ โดยใช้ไรโซเบียมเฉพาะทาง:

  • ปอเทือง: เหมาะกับที่ดอน ระบายน้ำดี ไถกลบเมื่ออายุ 50 วัน (ช่วงออกดอก)
  • โสนอัฟริกัน: ทนน้ำท่วมขังและดินเค็มได้ดี ไถกลบช่วงออกดอกแล้วทิ้งไว้ 7-10 วันก่อนปลูกพืชหลัก
  • ถั่วพร้า: ปรับตัวได้ดีในดินเหนียวและดินกรด วิธีใช้ต้องคลุกเมล็ดด้วยน้ำมันพืชก่อนใส่เชื้อ พด.11

5. การจัดการสิ่งแวดล้อมในครัวเรือน (พด.6)

  • ประโยชน์: บำบัดน้ำเสีย ขจัดกลิ่นเหม็น และกำจัดลูกน้ำยุงรำคาญ
  • วิธีใช้:
    • บำบัดน้ำเสียในบ่อ: 1 ลิตร ต่อน้ำเสีย 10 ลูกบาศก์เมตร
    • ทำความสะอาดคอกสัตว์: เจือจาง 1:10 ราดให้ทั่วทุก 3 วัน
    • กำจัดลูกน้ำยุง: โรยผง พด.6 แบบแห้ง 1 ซอง ต่อพื้นที่ 100 ตารางเมตร

——————————————————————————–

ข้อแนะนำสำคัญ:

  • ควรเก็บผลิตภัณฑ์ พด. และวัสดุที่ขยายเชื้อแล้วไว้ใน ที่ร่ม เสมอ
  • หลีกเลี่ยงการเผาตอซังเพื่อรักษาจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ในดิน

ติดต่อรับผลิตภัณฑ์และคำแนะนำ: สำนักงานเกษตรอำเภอลำลูกกา สถานีพัฒนาที่ดินปทุมธานี หรือติดต่อหมอดินอาสาประจำหมู่บ้านของท่าน